Biurowce, strona 19

Trzy lata po pandemii, po przejściu na hybrydowy model pracy na rynku biurowym możemy mówić o zastoju inwestycyjnym. Niesprzyjająca realizacji nowych projektów koniunktura gospodarcza w Polsce i na świecie, presja inflacyjna oraz rosnące koszty budowy i finansowania inwestycji spowodowały, że inwestorzy sporadycznie inicjują teraz budowę nowych projektów biurowych. Na rynku widoczna jest duża ostrożność w podejmowaniu decyzji, mimo że popyt na biura utrzymuje się na wysokim poziomie.  

– W 2022 roku warszawski rynek biurowy wrócił do najlepszych okresów pod względem popytu. Ograniczona nowa podaż i duże zainteresowanie wynajmem spowodowały, że w Warszawie nastąpił spory spadek wolnej powierzchni. W tym roku spodziewamy się kontynuacji tego trendu, za którym pójdą podwyżki stawek czynszowych. Nieduży wzrost cen wynajmu widoczny był już pod koniec minionego roku, a w tym roku mamy do czynienia z dalszą waloryzacją stawek. W odróżnieniu od Warszawy, w regionach nie ma tak silnego podłoża dla presji na podwyżki z uwagi na większą dostępność powierzchni – mówi Bartłomiej Zagrodnik, Managing Partner, CEO w Walter Herz.      

Optymalizacja kosztów  

Doradcy Walter Herz spodziewają się, że w tym roku popyt na biura nieznacznie zmaleje ze względu na rosnące koszty wynajmu i wykończenia powierzchni. Stoi za tym coraz powszechniejsza weryfikacja zapotrzebowania na przestrzeń do pracy związana z jej nowym modelem. Najemcy rewidują zapotrzebowanie na biura, optymalizują wielkość zajmowanych powierzchni, jednocześnie podnosząc ich standard.  

Walter Herz prognozuje, że w tym roku wzrośnie również poziom zainteresowania rozwiązaniami, które pozwalają na zmniejszenie opłat eksploatacyjnych i zużycia mediów. Właściciele budynków koncentrować się będą na wprowadzaniu rozwiązań z zakresu ESG. Pozwoli to zaspokoić coraz bardziej zaostrzające się wytyczne unijne, ale przede wszystkim wprowadzić oszczędności i obniżyć koszty utrzymania i eksploatacji nieruchomości. W związku z rosnącymi wymaganiami środowiskowymi w najbliższym czasie podejmowane będą również realizacje mające na celu modernizację starszych obiektów biurowych.

Warszawa z rekordowym popytem

Popyt na powierzchnie biurowe w Warszawie w ubiegłym roku był rekordowo wysoki, plasował się na podobnym poziomie, jak w czasie największej prosperity rynku przed pandemią. Przyczynił się do tego także  biznes przenoszony zza naszej wschodniej granicy. Z danych Walter Herz wynika, że w 2022 roku do najemców trafiło około 846 tys. mkw. biur, o jedną trzecią więcej niż rok wcześniej. Firmy celowały przede wszystkim w lokalizacje centralne, gdzie zakontraktowane zostało około 60 proc. powierzchni.

– Należy jednak zwrócić uwagę, że w ostatnim kwartale ubiegłego roku najemcy wyjątkowo byli zainteresowani bardziej biurami usytuowanymi poza centrum Warszawy, gdzie wynajęte zostało prawie dwa razy więcej powierzchni niż w centralnym obszarze miasta. Oznacza to, że firmy zaczynają poszukiwać oszczędności, o czym świadczyć może również rosnący udział renegocjacji umów w całkowitym wolumenie najmu – informuje Jarosław Zdzitowiecki, Associate Partner / Head of Tricity w Walter Herz.   

W 2022 roku rynek warszawski zwiększył zasoby biurowe o prawie 236 tys. mkw. powierzchni. Został oddany m.in. wysokościowiec Varso Tower w kompleksie Varso Place z 64 tys. mkw. powierzchni i wieża Forest Tower z ponad 51 tys. mkw. oraz biurowiec P180 z 32 tys. mkw. powierzchni i budynki w kompleksie Skysawa, które dostarczyły łącznie przeszło 31 tys. mkw. 

Deficyt warszawskich biur

W budowie pozostaje o połowę mniej biur niż rok wcześniej. W trakcie realizacji jest w stolicy ponad 203 tys. mkw. powierzchni, podczas gdy w szczycie hossy rynkowej w 2019 roku było to 800 tys. mkw. Trwa budowa inwestycji The Bridge, Lixa, Vibe i Drucianka Campus, a w przygotowaniu do realizacji są m.in. projekty Upper One, T22, czy The Form.

Przyrost podaży biurowej w tym i przyszłym roku w stolicy, jak szacuje Walter Herz, spadnie do poziomu około 80 tys. mkw. Duża chłonność warszawskiego rynku powoduje natomiast, że maleje współczynnik pustostanów, który wynosi dziś około 10,7 proc. To zjawisko odwrotne do obserwowanego w największych, europejskich ośrodkach biznesowych, co świadczy o dużym potencjale lokalizacji.  

Rynki regionalne ze sporą nową podażą

Na rynkach regionalnych sytuacja jest nieco inna niż w Warszawie. Buduje się więcej, poziom pustostanów (ponad 15 proc.) nie spada i może jeszcze wzrosnąć w miarę oddawania do użytkowania kolejnych projektów.  

Pod koniec 2022 roku w regionach było w budowie około 620 tys. mkw. powierzchni. Najwięcej we Wrocławiu - ponad 190 tys. mkw. W Katowicach deweloperzy mieli w realizacji 130 tys. mkw. powierzchni, a w Krakowie przeszło 100 tys. mkw. nowych biur.

W 2022 roku w regionach oddano ponad 405 tys. mkw. powierzchni, na rynki weszło o prawie 80 proc. więcej nowych biur niż rok wcześniej, ale i o 25 proc. mniej niż w czasie hossy. Najbardziej wzrósł rynek w Katowicach, Krakowie i Wrocławiu.

–  Rok 2023 upłynie pod znakiem optymalizacji w sektorze nieruchomości biurowych. Na rynkach w całej Polsce spodziewamy się lekkiego obniżenia popytu ze względu na pogarszające się warunki gospodarcze i rosnące ceny. Zarówno najemcy, jak i właściciele nieruchomości mierzą się aktualnie z wyższymi kosztami utrzymania powierzchni. Rosnące ceny energii oraz koszty pracy przełożyły się na wyższe stawki opłat eksploatacyjnych. W tym roku będziemy zatem świadkami jeszcze głębszego dostosowywania przez firmy wielkości wynajmowanych powierzchni biurowych do rzeczywistych potrzeb – mówi Mateusz Strzelecki, Partner, Head of Tenant Representation w Walter Herz.  

Popyt równoważy przyrost powierzchni w regionach

W zeszłym roku na rynkach regionalnych, poza Warszawa wynajęte zostało łącznie około 624 tys. mkw. powierzchni biurowych, nieco więcej niż w 2021 roku i nieznacznie mniej niż w rekordowo dobrym pod tym względem 2019 roku. Największa aktywność najemców zarejestrowana została w Krakowie, gdzie podpisano umowy na prawie 200 tys. mkw. biur. We Wrocławiu zakontraktowane zostało 137 tys. mkw. powierzchni, a w Trójmieście około 100 tys. mkw.

Miniony rok, zarówno pod względem aktywności deweloperów, jak i najemców do udanych może zaliczyć Wrocław. W aglomeracji w budowie jest ponad 154 tys. mkw. powierzchni biurowych, najwięcej spośród rynków regionalnych. W 2022 roku zasoby stolicy Dolnego Śląska zwiększyły się o około 65 tys. mkw. biur, co oznacza przeszło trzykrotnie lepszy wynik w porównaniu z 2021 rokiem. Do użytkowania zostały oddane m.in. inwestycje MidPoint i Quorum Office Park D, a na etapie budowy są Ininity, i Centrum Południe III.

W Krakowie w 2022 roku został m.in. ukończony pierwszy etap Brain Park, pierwszy budynek kompleksu The Park Kraków, MK29, czy ostatni budynek High5ive i kolejny biurowiec w inwestycji Fabryczna Office Park. Oddane zostało łącznie około 100 tys. mkw. nowych biur.

W budowie na krakowskim rynku pozostaje około 115 tys. mkw. powierzchni. Największe projekty w trakcie realizacji to kolejne etapy kompleksu Ocean Office Park. Kreo, Fabryczna Office Park, Brain Park, Mogilska 35, The Park Kraków.

W 2022 roku w Trójmieście deweloperzy oddali do użytku 50 tys. mkw. biur. Nowa podaż na trójmiejskim rynku była o jedną trzecią mniejsza niż rok wcześniej. Na gdański rynek weszły m.in. biurowce Format, Airport City Gdańsk Alpha, Palio Office Park B i Officyna, a w Gdyni inwestycja K2.

W budowie na przełomie roku było w Trójmieście około 80 tys. mkw. powierzchni biurowych. Trwa realizacja m.in. Waterfront II w Gdyni oraz projektu Punkt, C300,  Palio Office Park C w Gdańsku.

2022 rok był dla Katowic lepszy niż poprzedni pod względem popytu, do najemców trafiło 63 tys. mkw. powierzchni. Ubiegły rok był natomiast dla katowickiego rynku rekordowy pod względem wolumenu powierzchni oddanej do użytku, na rynek weszło ponad 127 tys. mkw. biur. Ukończone zostały m.in. projekty Global Office Park i budynek .Ktw II o łącznej powierzchni prawie 100 tys. mkw.

Na koniec 2022 roku na katowickim rynku w budowie pozostawało przeszło 100 tys. mkw. biur. Wśród realizowanych inwestycji jest budynek Craft i kompleks Eco City Katowice.

W Poznaniu w ubiegłym roku zawarte zostały umowy najmu na ponad 48 tys. mkw. powierzchni biurowych. W stolicy Wielkopolski dała się zauważyć spora aktywność najemców. W ciągu dwóch ostatnich lat w Poznaniu nie oddano żadnego budynku biurowego. Nowy Rynek budynek E ma zostać ukończony w połowie bieżącego roku. W budowie jest projekt Andersia Silver, którego oddanie planowane jest w 2025 roku. W fazie realizacji pozostaje łącznie ponad 93 tys. mkw. powierzchni.

W Łodzi nowa podaż w połączeniu z relatywnie niskim popytem przyczyniły się do znacznego wzrostu współczynnika pustostanów, który na koniec 2022 roku wyniósł 21 proc. W 2022 roku deweloperzy dostarczyli około 43 tys. mkw. nowoczesnej powierzchni biurowej. Największymi zrealizowanymi projektami były budynki C i D w kompleksie Fuzja i inwestycja React I.  

Na koniec 2022 roku na etapie realizacji było na łódzkim rynku ponad 48 tys. mkw. powierzchni biurowych. W trakcie budowy jest Widzewska Manufaktura i kolejny budynek Fuzji.

Całkowite zasoby nowoczesnej powierzchni biurowej na dziewięciu największych rynkach w Polsce przekraczają 12,7 mln mkw. powierzchni.

BNI to międzynarodowa organizacja biznesowa skupiająca globalną społeczność liderów biznesu. Zrzesza największych przedsiębiorców, by stymulować ich do współpracy i rozwoju oraz tworzyć dla nich możliwości biznesowe oparte na wzajemnych korzyściach, co przekłada się na wymierne korzyści finansowe.

BNI powstała w Stanach Zjednoczonych w 1984 roku. Początki organizacji w Polsce sięgają 2006 roku. BNI zrzesza w naszym kraju 2225 firm sektora MŚP prowadzących działalność w 21 miastach. Celem organizacji jest stworzenie Grup BNI w każdym mieście w Polsce, co pozwoli przedsiębiorcom rozwijać swoje firmy poprzez rekomendacje w oparciu o filozofię Givers Gain.

–  Ekspansja w Warsaw Trade Tower wiąże się z ciągłym rozwojem naszej organizacji, jak również potrzebą dostosowania przestrzeni biurowej, którą zajmujemy w budynku do charakteru organizacji, które tworzymy, czyli zarówno BNI jak i  Corporate Connections. Zdecydowaliśmy się na kontynuację współpracy z Globalworth i wynajem dodatkowej powierzchni, ponieważ WTT spełnia nasze oczekiwania jeśli chodzi o komfort i bezpieczeństwo pracy, jak również posiada odpowiadające nam usytuowanie. Motywacją do podjęcia decyzji o wyborze tej lokalizacji były także korzystne warunki najmu, które wynegocjowaliśmy przy wsparciu Walter Herz – mówi Michał Niedbała, Dyrektor Operacyjny Corporate Connections i BNI Polska.

- To znakomity przykład tego jak wygląda udana, długoterminowa współpraca między najemcą i właścicielem biurowca. Przedłużenie najmu powierzchni przez BNI i jednocześnie podpisanie umowy najmu kolejnego piętra potwierdza, że WTT to jeden z najbardziej prestiżowych adresów w Warszawie, w którym najemcy prosperują. Na uruchomienie swoich siedzib w biurowcu decydują się wiodące polskie i międzynarodowe firmy poszukujące nowoczesnych, a zarazem bardzo dobrze zlokalizowanych powierzchni biurowych. To dla nas duże wyróżnienie, że firma BNI postrzega Globalworth jako długofalowego partnera. Przez kolejne lata będziemy wspierać naszego najemcę w pomyślnym rozwoju w Warszawie – przyznaje Anna Korwin – Kulesza, Asset Management & Leasing w Globalworth Poland.

– Z BNI nawiązaliśmy współpracę kilka lat temu. Doradzaliśmy organizacji, kiedy dwa lata temu wchodziła do budynku Warsaw Trade Tower, zajmując 38. piętro z 1 000 mkw. powierzchni. Teraz wspieraliśmy proces renegocjacji dotyczący zajmowanej powierzchni oraz negocjacji warunków najmu nowej powierzchni, a także aranżacji przestrzeni biurowej, który rozpoczął się przeszło rok temu. Klient opracował własny, korporacyjny standard wykończenia powierzchni, którego wdrożenie koordynowaliśmy w siedzibie firmy w Warszawie, jak również wprowadzamy w biurach regionalnych BNI. Cieszymy się, że mamy okazję wspierać rozwój BNI w Polsce. Nasza współpraca rozwinęła się tak szeroko, że jako Walter Herz postanowiliśmy zostać członkiem Grupy BNI+, widząc w członkostwie dużo korzyści biznesowych – informuje Mateusz Strzelecki, Partner, Head of Tenant Representation w Walter Herz.  

– Kompleksowe wsparcie naszego klienta wiązało się również z doradztwem w wyborze architekta, w tym zakresie partnerem została sprawdzona i doświadczona pracownia MM Atelier oraz analizą kosztów aranżacji jak i prognozowaniem cash flow dla wyrównanych czasowo umów najmu dla wszystkich powierzchni. Na kanwie wypracowanych analiz organizacja stworzyła spójny model aranżacji biur, który implantowany będzie we wszystkich oddziałach BNI i CC w Polsce. Pozwoliło to zoptymalizować koszty aranżacji biur i osiągnąć bardzo dobre efekty w relacji jakości do ceny. Przyznaję, że stworzenie takiego rozwiązania było dużym wyzwaniem w kontekście drastycznego wzrostu kosztów aranżacji powierzchni, który nastąpił w 2022 roku – mówi Michał Starzyński, Senior Leading Advisor w Walter Herz. 

Warsaw Trade Tower jest jednym z najwyższych i najbardziej charakterystycznych budynków biurowych w Warszawie. Biurowiec o wysokości 208 metrów mieści się przy ulicy Chłodnej,  w pobliżu ronda Daszyńskiego. Liczący 42 piętra Warsaw Trade Tower został oddany w 1999 roku. Wieża biurowa oferuje ponad 46,8 tys. mkw. powierzchni najmu. Najemcy budynku mogą korzystać z ponad 450 miejsc parkingowych oraz atrakcyjnych części wspólnych. Od 2009 roku  WTT znajduje się w portfolio Globalworth, wiodącego inwestora biurowego w regionie CEE.  

Nowy oddział Walter Herz rozpoczął działalność w Trójmieście z początkiem lutego br. Rozbudowa regionalnych struktur firmy wiąże się z realizacją przyjętej koncepcji biznesowej i planem rozwoju agencji, którego jednym z głównych założeń jest dalsze umacnianie pozycji Walter Herz na rynkach regionalnych. Trójmiejski oddział to druga, po Krakowie pozawarszawska filia firmy. 

Jarosław Zdzitowiecki, który stanął za sterami oddziału Walter Herz w Trójmieście jest odpowiedzialny za rozwijanie współpracy z klientami na północy Polski oraz rozbudowę zespołu firmy na Pomorzu. Zarządza rozwojem usług doradczych, świadczonych dla najemców, deweloperów i właścicieli powierzchni komercyjnych, a także obsługą inwestorów w regionie.

Szef trójmiejskiego oddziału Walter Herz przez ostatnie siedem lat był ściśle związany z podmiotami doradczymi prowadzącymi działalność w sektorze nieruchomości komercyjnych w Polsce. Rynek trójmiejski należy do jego kluczowych obszarów specjalizacji. Jarosław Zdzitowiecki posiada doświadczenie zawodowe w obszarze usług doradczych świadczonych na rzecz najemców w procesach ekspansji, relokacji i renegocjacji umów najmu, jak i obsłudze wynajmujących, które zdobył prowadząc jako agent wyłączny procesy komercjalizacji i rekomercjalizacji kompleksów biurowych w regionie.

W trakcie kariery zawodowej pracował również w sektorze medycznym, budując od podstaw spółkę z branży prywatnych usług medycznych oraz w dziale prawnym jednej z większych instytucji finansowych w Polsce. Jest absolwentem Wydziału Prawa Wyższej Szkoły Prawa i Dyplomacji w Gdyni oraz Gdańskiej Fundacji Kształcenia Menedżerów, gdzie ukończył dwuletni program Executive MBA, walidowany przez Erasmus University Rotterdam School of Management.

– Jestem przekonany, że doświadczenie i wiedza Jarosława Zdzitowieckiego o rynku trójmiejskim, profesjonalne podejście do realizacji projektów oraz duże kompetencje w ocenie i analizie potencjału rynku stanowią świetną bazę do budowania długofalowych relacji z klientami firmy na Wybrzeżu. Jestem pewien, że pokieruje nowym oddziałem w sposób, który gwarantuje pełną realizację strategicznych założeń dotyczących rozwoju biznesu w Trójmieście – mówi Bartłomiej Zagrodnik, Managing Partner, CEO w Walter Herz. 

– Serdecznie witamy na pokładzie Jarosława Zdzitowieckiego, który będzie kontynuował nasze dotychczasowe działania na rynku trójmiejskim w barwach Walter Herz. W Trójmieście prowadzimy działalność od wielu lat. Świadczyliśmy usługi doradcze w procesie poszukiwania powierzchni biurowych m.in. dla takich firm jak Fortum Marketing & Sales, Vowerk, czy Acaisoft. Wprowadzaliśmy najemców do największych kompleksów biurowych zlokalizowanych na rynku trójmiejskim, tj. Olivia Business Centre, Alchemia, czy Palio Office Park. Otwarcie oddziału firmy w regionie, którym zarządzał będzie tak wytrawny specjalista pozwoli w szybkim tempie znacznie poszerzyć zakres naszej aktywności w północnej części kraju – mówi Mateusz Strzelecki, Partner/Head of Tenant Representation w Walter Herz. 

– Cieszę się, że mam okazję uczestniczyć w budowaniu struktur firmy i możliwość rozwijania grupy klientów Walter Herz w Trójmieście. Praca w tak doświadczonym i wyjątkowym zespole jest dla mnie ogromną satysfakcją – mówi Jarosław Zdzitowiecki, Associate Partner / Head of Tricity w Walter Herz.

– Trójmiasto jest młodym, wciąż rozwijającym się rynkiem w sektorze nieruchomości komercyjnych, na którym procesy związane z nowymi projektami czy wynajmem powierzchni udaje się zwykle przeprowadzać w szybszym tempie niż na przykład w Warszawie. Pod względem inwestycyjnym na rynku biurowym w regionie dominują lokalne firmy deweloperskie, jak np. Torus. A nowi gracze, jak Cavatina, Skanska, czy Vastint mają możliwość zaproponowania dużych, często ponad rynkowych pakietów zachęt przy wynajmie powierzchni biurowych. Dzięki temu jest to rynek konkurencyjny, któremu nie grożą drastyczne wzrosty czynszów najmu – informuje Jarosław Zdzitowiecki. – Trójmiasto jest też częstym kierunkiem w drodze rozwoju firm, które poszukują odpowiedniej ilości utalentowanych ludzi i jednocześnie miejsca, które zachęciłoby potencjalnych pracowników do relokacji. To także od niedawna naturalny kierunek dla firm przenoszących biznes z Białorusi na obszar UE, a od 2022 roku także z Ukrainy. W oparciu o specyfikę trójmiejskiego rynku przygotowaliśmy odpowiednią strategię działania w regionie dla poszczególnych segmentów rynku nieruchomości oraz rynku inwestycyjnego – dodaje.     

Trójmiasto to czwarty, największy ośrodek biurowy w Polsce, oferujący ponad 1 milion mkw. nowoczesnej powierzchni z dominującą pozycją Gdańska, który skupia ponad 75 proc. zasobów biurowych w regionie. Z danych Walter Herz wynika, że w budowie na rynku trójmiejskim znajduje się około 75 tys. mkw. powierzchni biurowej. Współczynnik powierzchni niewynajętej przekracza w Trójmieście 13 proc. Stawki czynszowe za powierzchnie klasy A mieszczą się w przedziale od 12,5 EUR/m-c/mkw. do 15 EUR/m-c/mkw. netto. Wśród najemców biurowych przeważają firmy z sektora IT, SSC i BPO.

W trakcie realizacji na terenie Trójmiasta znajduje się budynek Officer i Waterfront w Gdyni oraz Punkt, Alzare Office, C300 Office i drugi budynek w kompleksie Matarnia Office Park w Gdańsku.

W 2022 roku w regionie oddany został m.in. biurowiec Format, K2, Alpha oraz drugi budynek w kompleksie Officyna i kolejny w biurowiec w Palio Office Park.